E-Bülten

Share Paylaş
ÜYELİK İŞLEMLERİ

< ANA BÜLTEN

Televizyon Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
TÜSİAD, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Çalışma Grubu’nun çalışmaları kapsamında, toplumu etkileme gücü yüksek olan televizyon dizilerinde kadının toplumsal cinsiyet eşitliğine uygun konumlanmasını desteklemek amacıyla, “Televizyon Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” projesini hayata geçiriyor. Koç Holding ana sponsorluğunda, 14 şirketin desteği ile gerçekleştirilen proje, 5 Mart Pazartesi günü düzenlenen tanıtım toplantısında kamuoyu ile paylaşıldı.
Araştırma sonuçlarının aktarıldığı sunumda; dizilerde kadın karakterlerin %80 oranında iş dışı mekânlarda bulunduğu, ev işi içerikli sahnelerin %92’sinin kadın karakterler için, iş içerikli söz ve eylemlerin %82’sinin erkek karakterler için yazıldığına dikkat çekildi. “Genç kadın” karakter sayısının, erkek karakterlere oranla 2,5 kat daha fazla olduğunu gösteren araştırma bulguları, “kadın gibi” olmanın, kadınlar için dahi %62 oranında aşağılama ifadesi olarak kullanıldığı, ağlama ve hüzün içeren sahnelerin ise %73 gibi bir çoğunlukla kadınlar için, şiddet ve tehdit içeren sahnelerin %79’unun ise erkekler için yazıldığını ortaya koydu.
Proje kapsamında, TV dizilerinde toplumsal cinsiyet kalıp ve yargılarını ortadan kaldırmak hedefiyle benimsenen beş ilke ise şöyle aktarıldı:

• Kadınların ve erkeklerin fiziksel görünüm, karakter, duygu ve meslek çeşitliliğini artırmak,
• Hayata, işe ve eve dair sorumlulukları dengeli dağıtmak,
• Şiddeti olağanlaştırmamak,
• Toplumsal cinsiyet eşitliğine uygun bir dil kullanmak,
• Rol model karakterlerin görünürlüğünü sağlamak ve artırmak.

Televizyon Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Araştırması Özet Bulgular
• 12 dizi toplamında, kadın-erkek ana ve yan karakterlerin sayısal olarak dengeli bir dağılımı var.
• Ancak dizi hikayeleri kadın ve erkek odaklı olarak ayrışıyor. En çok izlenen 12 dizinin 7’si erkek odaklı kurgulanmış ve kurguda erkek egemen evrenler kurmuş. Erkeklik hikâyelerinde savaş, çatışma ve şiddet ön planda. Erkek odaklı dizilerde toplam görünürlüğün 2/3’ü erkek karakterlere ait.
• Kadın karakterler kalıplara sıkışıyor. Genç kadın karakter sayısı genç erkek karakter sayısının 2,5 katı. Erkek karakterler daha geniş bir yaş aralığında rol alıyor. Cazibesi olan kadın, genç/yetişkin ve zayıf olarak tarif edilirken; orta yaş üzeri kadınlar şişman ve dul stereotipinde gösteriliyor.
• Kadınlar fiziksel özellikleriyle ön planda. Fiziksel özelliğe dair yapılan yorumların 3/4’ü kadınlara yöneltiliyor. Bu yorumların %70’i kadınların “zayıf, güzel, bakımlı” olmalarıyla ilgili olumlu yorumlar içeriyor ve böylece fiziksel kalıpları güçlendiriyor.
• Erkeklerin aksine, bütün kadın karakterlerin medeni durumu biliniyor. Dul ve boşanmış kadın karakterler, aynı medeni durumdaki erkek karakterlerden beş kat fazla. “Kadın gibi” olmak, kadınlar için bile %62 oranında aşağılama ifadesi olarak kullanılıyor.
• Hayalperest özelliğe sahip karakterlerin %77’si, uysal ve çekingen karakterlerin %64’ü kadın. Kaba olma özelliğine sahip karakterlerin %69’u, agresif karakterlerin %62’si erkek. Kadınlık ve erkeklikle özdeşleşmiş birtakım sıfatlar dizi karakterleri üzerinden yeniden üretiliyor.
• Ağlama/hüzün içeren sahneler, %73 gibi bir çoğunlukla kadınlar için, şiddet ve tehdit içeren sahneler ise %79 oranında erkekler için yazılmış.
• Erkekler babalık rolünde görünmüyor. Kadınlar ve erkekler birbirine yakın oranlarda ebeveyn kimliğine sahip rollerde, ancak ebeveyn olma sorumluluğunun üstlenildiği sahnelerin %79’u kadınlarda, %21’i ise erkeklerde.
• Kadınların iş hayatında görünürlüğü sınırlı. Kadın karakterler %80 oranında iş dışı mekanlarda bulunuyor. Her üç kadından biri ev kadını rolünde. Ev işi içerikli sahnelerin %92’si kadın karakterlerde, iş içerikli söz ve eylemlerin %82’si erkek karakterlerde.

Sonuç olarak:
• Kadınlar ve erkekler için yazılmış rollerin sayısal dağılımı toplamda dengeli ancak diziler bazında bakıldığında erkeklerin ve kadınların dünyaları ayrıştırılmış ve roller de buna göre dağılmış durumda.
• Hem kadın hem de erkekler stereotip karakter özelliklerine ve eylemlere sahip.
• Dizilerde toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını yeniden üreten bir temsiliyet var fakat sektör paydaşlarının desteğiyle dönüşüm mümkün!

Danışma Kurulu: Meltem Ağduk, BM Nüfus Fonu, Prof. Dr. Sevda Alankuş, Kadir Has Üniversitesi, Hasan Deniz, AÇEV, Mehtap Tatar, BM Kadın Birimi, Prof. Dr. Nilüfer Timisi Nalçaoğlu, İstanbul Üniversitesi
Haberin tamamına http://tusiad.org/tr/basin-bultenleri/item/9944-diziler-icin-toplumsal-cinsiyet-esitligi-ilkeleri-belirlendi-sira-uygulamada adresinden ulaşılabilir.